Ở bậc cử nhân, tấm bằng thường là điều kiện để được xét, không phải lý do để được chọn.
Thứ quyết định là bạn đã làm được gì — và với người vừa làm vừa học, đó là lợi thế lớn nếu biết khai thác.
Lợi thế bạn đang có
- Bạn đã đi làm — sinh viên toàn thời gian phải đợi tới lúc ra trường mới có điều này.
- Bạn có nơi áp dụng ngay những gì học được.
- Bạn có ví dụ thật để viết bài nộp, không phải ví dụ mượn từ sách.
- Bạn biết công việc thật vận hành thế nào — kiến thức mà tấm bằng không dạy.
- Rất nhiều người có bằng nhưng không có điều này.
Nếu công việc đúng ngành học
- Áp dụng ngay điều vừa học — chọn một việc nhỏ, phạm vi hẹp.
- Ghi lại kết quả ngay trong tuần đó, đừng nhớ lại sau sáu tháng.
- Nhận thêm nhiệm vụ dùng tới kiến thức mới — đề nghị, đừng đợi được giao.
- Nói với cấp trên bạn đang học ngành đó — họ có thể giao việc phù hợp.
- Sau vài năm, bạn có cả bằng lẫn kinh nghiệm cùng lúc — vị trí rất mạnh.
Nếu công việc khác ngành học
- Tìm phần giao nhau — kỹ năng phân tích, viết, tổ chức thông tin dùng được ở mọi nơi.
- Xây một sản phẩm nhỏ ngoài giờ — thứ bạn trưng ra được.
- Tìm việc cộng đồng hoặc dự án tình nguyện trong lĩnh vực bạn học.
- Nhận việc làm thêm nhỏ trong ngành, dù thu nhập thấp — bạn đang mua kinh nghiệm.
- Nếu có thể, chuyển dần trong chính cơ quan hiện tại sang bộ phận gần với ngành học.
Tận dụng bài tập của chương trình
- Chọn đề tài bài nộp gắn với công việc hoặc với hướng bạn muốn đi.
- Giữ lại các bài làm tốt — chúng có thể thành một phần hồ sơ.
- Với đồ án hoặc bài lớn, làm thật chứ đừng làm cho xong — đó là thứ bạn nói tới trong phỏng vấn.
- Xin phép bằng văn bản nếu dùng dữ liệu của cơ quan, kể cả bài nhỏ.
- Bỏ mọi thông tin nhận dạng khi viết về tình huống công việc.
Thực tập và cơ hội thực hành
- Hỏi chương trình có yêu cầu hoặc hỗ trợ thực tập không.
- Nếu bạn đang đi làm, hỏi công việc hiện tại có được tính không — nhiều chương trình chấp nhận.
- Hỏi cần giấy tờ gì để được công nhận.
- Nếu phải thực tập ở nơi khác, hỏi về thời gian và hình thức — có nơi linh hoạt cho người đi làm.
- Hỏi sớm — thu xếp nghỉ để thực tập cần thời gian.
Ghi lại có hệ thống
- Một cuốn ghi chép về việc bạn đã làm — dự án nào, vai trò gì, kết quả ra sao.
- Ghi bằng con số khi có thể.
- Chụp lại bằng chứng — sản phẩm, phản hồi, số liệu.
- Cập nhật mỗi vài tháng, đừng đợi tới lúc cần.
- Đây là nguyên liệu cho mọi hồ sơ về sau.
Cách trình bày
- Nêu bạn làm được gì, không chỉ nêu bạn học ngành gì.
- Nêu ví dụ cụ thể có kết quả — đây là phần thuyết phục nhất.
- Nối kinh nghiệm với ngành học — chỉ ra phần bổ trợ nhau.
- Việc vừa đi làm vừa hoàn thành chương trình tự nó là bằng chứng về kỷ luật — nêu như một sự thật, không như lời biện hộ.
Một điều đáng nhớ
Người tốt nghiệp với tấm bằng và không có gì khác phải cạnh tranh với rất nhiều người giống hệt mình.
Người tốt nghiệp với tấm bằng cộng vài năm kinh nghiệm và một hai thứ làm được thì không — và bạn đang ở vị trí xây được cả hai cùng lúc.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao kinh nghiệm quan trọng ngang tấm bằng?
Ở bậc cử nhân, tấm bằng thường là điều kiện để được xét chứ không phải lý do để được chọn — thứ quyết định là bạn đã làm được gì.
Công việc khác ngành học thì sao?
Tìm phần giao nhau về kỹ năng, xây một sản phẩm nhỏ ngoài giờ, tìm việc cộng đồng trong lĩnh vực bạn học, hoặc chuyển dần trong chính cơ quan hiện tại.
Có thể dùng bài tập của chương trình không?
Có — chọn đề tài bài nộp gắn với công việc hoặc hướng bạn muốn đi, và với đồ án lớn thì làm thật vì đó là thứ bạn nói tới trong phỏng vấn.
Công việc hiện tại có được tính là thực tập không?
Nhiều chương trình chấp nhận — hãy hỏi sớm và hỏi cần giấy tờ gì để được công nhận.
Cách trình bày nào thuyết phục nhất?
Nêu ví dụ cụ thể có kết quả, nối kinh nghiệm với ngành học — và nêu việc vừa đi làm vừa hoàn thành chương trình như một sự thật, không như lời biện hộ.
